ruimtelijk beleid x strategie
Studie naar integratie van lokaal ruimtelijk beleid bij her- en nevenbestemming van parochiekerken
De toekomst van parochiekerken vormt een belangrijk vraagstuk voor lokale besturen. Door de verplichte opmaak van de kerkenbeleidsplannen worden steden, gemeenten en kerkfabrieken aangemoedigd om samen na te denken over de rol en functie van de parochiekerken.
Alle Vlaamse gemeentebesturen maakten in 2025 een nieuw of hernieuwd kerkenbeleidsplan op. Uit de analyse van die plannen blijkt dat veel aandacht gaat naar de pastorale invulling en het erfgoedkarakter van de gebouwen, maar dat de koppeling met het lokaal ruimtelijk beleid vaak ontbreekt of onvoldoende ontwikkeld is. Nochtans hebben beslissingen over de her- of nevenbestemming van parochiekerken een directe impact op de leefomgeving, de ruimtelijke structuur van dorpen en steden, en de ontwikkeling van gemeenschapsvoorzieningen. Omgekeerd is het gewenst dat ruimtelijk beleid (mee) richting geeft aan de toekomst van de parochiekerken die in aanmerking komen voor verdere stappen.
Veel lokale besturen ervaren moeilijkheden om die linken expliciet te maken. Kerkenbeleidsplannen en ruimtelijke beleidsdocumenten lopen vaak los van elkaar; de vertaalslag van pastorale en erfgoedkeuzes naar concrete ruimtelijke instrumenten (RUP’s, vergunningen, beleidsplannen ruimte) is niet evident; en de samenwerking tussen betrokken gemeentelijke diensten (financiën, ruimtelijke ordening, cultuur, milieu, economie …) verloopt niet altijd vlot.
Daardoor missen de gemeenten en de parochiekerken kansen, want her- en nevenbestemmingen van parochiekerken kunnen bijdragen aan kernversterking, verduurzaming, toeristische ontwikkeling, sociale cohesie of lokale economie.
Om die kansen te benutten is er nood aan een methodiek die besturen helpt om kerkenbeleidsplannen te koppelen aan hun ruimtelijke en bredere beleidsvisie, en om een ingebedde toekomstvisie op de her- en nevenbestemming van de parochiekerken uit te werken.
De studie omvat:
- beknopte analyse van de huidige praktijk
- inzicht in de bestaande beleidsdomeinen en ruimtelijke instrumenten
- onderzoek naar de stedenbouwkundige en ruimtelijke obstakels
- consultatie van een aantal lokale besturen
- methodiek / instrument om de koppeling tussen kerkenbeleidsplannen en ruimte te faciliteren
- strategische beleidsaanbevelingen
